Strona główna  /  Miejsca  /  Dolina Kościeliska

Dolina Kościeliska

Dolina Kościeliska

 

Dolina Kościeliska jest to dolina walna, czyli sięgająca od podnóża Tatr do ich głównego grzbietu grani głównej Tatr. orograficznie jest odnogą prawą doliny Czarnego Dunajca, do której uchodzi w Kirach.

 

Znajduje się w Tatrach Zachodnich. Ma około 9 km długości, obwód ok. 27 km, a przestrzeń ok. 35 km2. Z zachodniej strony jej obramowanie tworzy północna grań Siwego Zwornika po Przednią Kopkę, od południa główna grań na przestrzeni od Siwego Zwornika po Małołączniak, od strony wschodniej północno-zachodnia grań Małołączniaka po Mały Regiel.

Ma liczne odejścia boczne, największe z nich to Dolina Miętusia, Dolina Tomanowa i Dolina Pyszniańska (Pyszna). Inne większe odgałęzienia to: Żleb pod Wysranki, Wąwóz Kraków, Wściekły Żleb, Dolinka Iwanowska, Dolina Smytnia. Dnem doliny przepływa Kościeliski Potok.

Najwyższym punktem w sąsiedztwie Doliny Kościeliskiej jest Błyszcz (2159 m). Z doliny jest dostrzegalna, choć nie znajduje się wprost nad nią, Bystra (2248 m) - najwyższy szczyt Tatr Zachodnich.

Dolina Kościeliska tworzy głęboki i długi wąwóz skalny, ściany którego w trzech miejscach zwanych bramami zbliżają się blisko do siebie. Są to: Niżnia (Brama Kantaka), Pośrednia (Brama Kraszewskiego) i Wyżnia Kościeliska Brama (Brama Raptawicka).

Część południowa doliny stworzona jest z krystalicznych skał. Duży wpływ na rzeźbę terenu wywarł w tym miejscu lodowiec plejstoceński (lodowiec dolinny), spływający niegdyś aż do wylotu Doliny Smytniej.

Część środkowa i dolna stworzona jest ze skał osadowych, zasadniczo wapieni, łupków i dolomitów, a podrzędnie piaskowców. Każda z tych skał wyróżnia się różną odpornością na wietrzenie i denudację. Skały te tworzą jednostki tektoniczne zwane płaszczowinami, występują w tym miejscu płaszczowiny wierchowe a także płaszczowiny reglowe.

W kształtowaniu doliny główny udział miał przepływający jej dnem Kościeliski Potok a także płynące szczelinami we wnętrzu skał wody podziemne. Efektem ich działalności są skały o rewelacyjnych kształtach, strome ściany i liczne jaskinie, a także obszerne rozszerzenia, jak Stara Polana, Polana Pisana, Stare Kościeliska, Wyżnia Kira Miętusia.

W Dolinie Kościeliskiej mieści się kilka bardzo popularnych i dostępnych dla turystów jaskiń: Jaskinia Mroźna, Smocza Jama, Jaskinia Mylna, Jaskinia Raptawicka i Jaskinia Obłazkowa.

Interesująca flora. Stwierdzono w tym miejscu występowanie takich rzadkich w polskich Karpatach roślin, jak: irga kutnerowata, tojad Kotuli, podejźrzon rutolistny, turzyca dwupienna, wielosił błękitny, złoć mała.

Dawniej Dolina Kościeliska powiązana była z hutniczym przemysłem. Srebro, miedź i antymon wydobywano tu już od końca XV w. Od końca XVIII w. wydobywano zasadniczo rudy żelaza. W Starych Kościeliskach przetapiano tę rudę, była kuźnia, chaty robotników, karczma, leśniczówka i kościółek dla robotników. Właśnie od kościółka wywodzi się nazwa doliny. Natomiast karczma stała na polanie przy mostku prowadzącym do Lodowego Źródła i Bramy Kraszewskiego, dzierżawił ją od hrabiego Władysława Zamoyskiego Jan Słowiński. Przez Dolinę Kościeliską, a dalej przez Tomanową Przełęcz prowadziła trasa na Słowację, którą podróżowali kupcy z jucznymi końmi i przemytnicy. Na trasie napadali nieraz na nich zbójnicy, o czym mówią historyczne przekazy, a także nazwy skał, za którymi czyhali zbójnicy: Zbójnickie Okna, Zbójnicka Turnia, Zbójnicki Stół. Końcem XVIII wieku zjawili się w dolinie pierwsi turyści, od 1815 r. dolina była już dla turystów bardzo popularna - wędrowano nią aż na szczyt Bystrej, aby patrzeć na wschód słońca. Wenę do swoich utworów czerpali tu tacy twórcy jak Deotyma, Wojciech Gerson, Seweryn Goszczyński, Walery Eljasz-Radzikowski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Stefan Żeromski i inni. W leśniczówce zrobiono pierwsze schronisko. Jan Gwalbert Pawlikowski zaczął opisywać i badać jej jaskinie. Podczas II wojny światowej w dolinie ukrywał się oddział partyzancki im. Szczorsa, a doliną kurierzy tatrzańscy przeprawiali się za granicę.

Dolina Kościeliska była też ulubionym rejonem dla poszukiwaczy skarbów, o czym mówią liczne pozostawione przez nich znaki na skałach.

Dojazd z Zakopanego do przysiółka Kiry (927 m n.p.m.). Jeżdzą autobusy i busy. Przed wlotem do Doliny Kościeliskiej płatne parkingi dla samochodów osobowych i autobusów. Do doliny obowiązuje zakaz wjazdu pojazdów. Dolinę można przebyć pieszo lub góralskimi dorożkami (w okresie letnim) i saniami (w zimie). W turystycznym sezonie panuje bardzo duzy ruch - jest to jedno z najwybitniej zatłoczonych miejsc w Tatrach. Dolina znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Wstęp płatny (kilka złotych od osoby). Z doliny wychodzi mnóstwo turystycznych szlaków. W części górnej Doliny Kościeliskiej (z Kir 5,5 km, 1:30 h pieszo) mieści się schronisko turystyczne na Hali Ornak (1100 m n.p.m.).

Czasy przejścia podane na podstawie mapy. Opis wędrówki szlakiem zielonym, prowadzącym dnem doliny, poczynając od jej wylotu w Kirach:

  • z lewej strony, na skraju lasu tzw. Jarcowa Skałka - wapień zawierający numulity
  • 0,5 km - Niżnia Kościeliska Brama (Brama Kantaka)
  • Wyżnia Kira Miętusia - rozszerzenie doliny i polana. Na lewo nad lasem dostrzegalna Kończysta Turnia, na prawo Kościeliskie Kopki
  • 1,3 km, 20 min - wylot Doliny Miętusiej. Na lewo kierują dwa szlaki turystyczne:

szlak turystyczny czerwony - na Ciemniak w Czerwonych Wierchach przez polanę Upłaz i Chudą Przełączkę. Czas przejścia: 3:25 h, ↓ 2:30 h

szlak turystyczny czarny - znakowana czarno Ścieżka nad Reglami do Doliny Małej Łąki przez Przysłop Miętusi. Przez kolejne kilkaset metrów ścieżka wiedzie wraz ze szlakiem czerwonym. Czas przejścia na Wielką Polanę Małołącką: 1:05 h, z powrotem 55 min

  • Cudakowa Polana z ławkami i stołem dla turystów
  • 1,5 km ↓ na prawo Ścieżka nad Reglami opuszcza do dolinę i kieruje się do Doliny Chochołowskiej przez Przysłop Kominiarski

szlak turystyczny czarny - czas przejścia na Niżnią Polanę Kominiarską: 40 min, ↓ 30 min

  • 30 min ↓ polana Stare Kościeliska z tzw. kapliczką zbójnicką
  • 2,3 km, 35 min - z końca polany odchodzą dwa szlaki turystyczne:

szlak turystyczny czarny -  na lewo jednokierunkowa, znakowana czarno ścieżka do Jaskini Mroźnej. Czas przejścia do Sowy: 1:10 h

szlak turystyczny niebieski -  50 m wyżej szlak niebieski na prawo na Halę Stoły. Czas przejścia: 1:10 h, ↓  55 min

  • Lodowe Źródło po lewej stronie drogi
  • Brama Kraszewskiego - półkilometrowy wąwóz skalny
  • 3,2 km, 50 min ? Sowa ? po prawej stronie oryginalnie ukształtowany blok skalny podnóża masywu Stołów. Po przeciwnej stronie jednokierunkowe zejście od wylotu Jaskini Mroźnej
  • 4 km, 1:05 h ? Polana Pisana: polana, stoliki z ławkami dla turystów i końcowy postój dorożek góralskich
  • Wyżnia Kościeliska Brama, zwana też Raptawicką Bramą - ostatnie przewężenie Doliny Kościeliskiej o długości ok. 700 m

szlak turystyczny żółty - 150 m powyżej polany znakowana żółto jednokierunkowa ścieżka do Wąwozu Kraków, prowadząca przez Smoczą Jamę i schodząca z powrotem na Polanę Pisaną. Czas przejścia: 50 min

  • 4,3 km - Skała Pisana. Po lewej stronie płaska skała wapienna z autografami dawnych piechurów, a też sławnych twórców. Po prawej stronie masyw Raptawickiej Turni
  • 4,4 km - 100 m powyżej Skały Pisanej na prawo kierują dwa szlaki turystyczne:

szlak turystyczny czarny - szlak czarny do Jaskini Raptawickiej. Czas przejścia: 15 min

szlak turystyczny czerwony - czerwony szlak do Obłazkowej i przez Jaskinię Mylną. Trasa jednokierunkowa, wylot przy Hali Pisanej. Czas przejścia: 50 min

  • 4,8 km - wylot Doliny Smytniej i tzw. Krzyż Pola
  • Stara Polana. Ma swój koniec ciasny wąwóz i zbocza Doliny Kościeliskiej rozszerzają się
  • po przekroczeniu Tomanowego Potoku, 70 m powyżej na lewo odchodzą dwa szlaki turystyczne:

szlak turystyczny czarny - szlak czarny do Smreczyńskiego Stawu. Czas przejścia: 30 min, ↓ 20 min

szlak turystyczny zielony - zielony szlak przez Dolinę Tomanową na Chudą Przełączkę a następnie na Ciemniak. Czas przejścia: 3:40 h, ↓ 2:40 h

  • 5,5 km, 1:35 h - Mała Polanka Ornaczańska (część Hali Ornak), a na niej schronisko PTTK na Hali Ornak.

szlak turystyczny żółty - żółty szlak przez Iwaniacką Przełęcz do Doliny Chochołowskiej. Czas przejścia na przełęcz: 1:15 h, ↓ 50 min

źródło:http://pl.wikipedia.org/wiki/Dolina_Ko%C5%9Bcieliska




Pozostaw Komentarz

Twój adres mailowy nie zostanie opublikowany.





Podobne


dolina-bialej-wody

Dolina Białej Wody

wodogrzmoty-mickiewicza

Wodogrzmoty Mickiewicza

parking-siwa-polana

Parking Siwa Polana

parking-palenica-bialczanska

Parking Palenica Białczańska